Backवापस

Shri Kartikeya

प्रज्ञाविवर्धन कार्तिकेय स्तोत्रम्

Pragya Vivardhana Kartikeya Stotram

Rudra-yāmala Tantra — spoken by Skanda himself

The twenty-eight names of Kārtikeya, recited at dawn by students for memory, intelligence and eloquence — the phala promises that even the mute become masters of speech.

Skanda uvāca

योगीश्वरो महासेनः कार्तिकेयोऽग्निनन्दनः । स्कन्दः कुमारः सेनानीः स्वामी शङ्करसम्भवः ॥ १॥

yogīśvaro mahā-senaḥ kārtikeyo'gni-nandanaḥ | skandaḥ kumāraḥ senānīḥ svāmī śaṅkara-sambhavaḥ ||1||

Yogeeshvaro mahaa-senah kaartikeyo'gni-nandanah, skandah kumaarah senaaneeh svaamee shankara-sambhavah.

योगीश्वर, महासेन, कार्तिकेय, अग्निनन्दन; स्कन्द, कुमार, सेनानी, स्वामी, शंकर-सम्भव —

Lord of yogis, Mahāsena, Kārtikeya, Agni's delight; Skanda, Kumāra, the Commander, Svāmī, born of Śaṅkara —

गाङ्गेयस्ताम्रचूडश्च ब्रह्मचारी शिखिध्वजः । तारकारिरुमापुत्रः क्रौञ्चारिश्च षडाननः ॥ २॥

gāṅgeyas-tāmra-cūḍaś-ca brahmacārī śikhi-dhvajaḥ | tārakārir-umā-putraḥ krauñcāriś-ca ṣaḍ-ānanaḥ ||2||

Gaangeyas taamra-choodash cha brahmachaaree shikhi-dhvajah, taarakaarir umaa-putrah kraunchaarish cha shad-aananah.

गांगेय (गंगा-पुत्र), ताम्रचूड, ब्रह्मचारी, मयूर-ध्वज; तारकासुर के शत्रु, उमा-पुत्र, क्रौञ्च पर्वत के शत्रु, षडानन —

Son of Gaṅgā, copper-crested, the celibate, peacock-bannered; foe of Tāraka, Umā's son, foe of Mount Krauñca, six-faced —

शब्दब्रह्मसमुद्रश्च सिद्धः सारस्वतो गुहः । सनत्कुमारो भगवान् भोगमोक्षफलप्रदः ॥ ३॥

śabda-brahma-samudraś-ca siddhaḥ sārasvato guhaḥ | sanatkumāro bhagavān bhoga-mokṣa-phala-pradaḥ ||3||

Shabda-brahma-samudrash cha siddhah saarasvato guhah, sanatkumaaro bhagavaan bhoga-moksha-phala-pradah.

शब्दब्रह्म के समुद्र, सिद्ध, सारस्वत, गुह; सनत्कुमार, भगवान, भोग और मोक्ष — दोनों फल देनेवाले —

Ocean of the Word-Brahman, the perfected one, master of speech, Guha; Sanatkumāra, the Lord, giver of both enjoyment and liberation —

शरजन्मा गणाधीशपूर्वजो मुक्तिमार्गकृत् । सर्वागमप्रणेता च वाञ्छितार्थप्रदर्शनः ॥ ४॥

śara-janmā gaṇādhīśa-pūrvajo mukti-mārga-kṛt | sarvāgama-praṇetā ca vāñchitārtha-pradarśanaḥ ||4||

Shara-janmaa ganaadheesha-poorvajo mukti-maarga-krit, sarvaagama-pranetaa cha vaanchhitaartha-pradarshanah.

शर-वन में जन्मे, गणेश के अग्रज (ज्येष्ठ-तुल्य), मुक्ति-मार्ग के निर्माता; समस्त आगमों के प्रणेता और मनचाहे अर्थ को दिखानेवाले —

Born in the reed-thicket, elder of Gaṇeśa, maker of the path of liberation; promulgator of all the āgamas, revealer of the desired goal —

Phala-śruti

अष्टाविंशतिनामानि मदीयानीति यः पठेत् । प्रत्यूषं श्रद्धया युक्तो मूको वाचस्पतिर्भवेत् ॥ ५॥

aṣṭā-viṃśati-nāmāni madīyānīti yaḥ paṭhet | pratyūṣaṃ śraddhayā yukto mūko vācaspatir-bhavet ||5||

Ashtaa-vimshati-naamaani madeeyaaneeti yah pathet, pratyoosham shraddhayaa yukto mooko vaachaspatir bhavet.

"जो मेरे इन अट्ठाईस नामों का प्रातःकाल श्रद्धापूर्वक पाठ करे, वह मूक (गूँगा) भी वाचस्पति (वाणी का स्वामी) हो जाता है।"

"Whoever recites these twenty-eight names of mine at dawn with faith — even a mute becomes a master of speech."

महामन्त्रमयानीति मम नामानुकीर्तनम् । महाप्रज्ञामवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥ ६॥

mahā-mantra-mayānīti mama nāmānukīrtanam | mahā-prajñām-avāpnoti nātra kāryā vicāraṇā ||6||

Mahaa-mantra-mayaaneeti mama naamaanukeertanam, mahaa-prajnaam avaapnoti naatra kaaryaa vichaaranaa.

"मेरे ये नाम महामन्त्रमय हैं; इनका कीर्तन करनेवाला महाप्रज्ञा प्राप्त करता है — इसमें कोई संदेह नहीं करना चाहिए।"

"These names of mine are charged with great mantra-power; whoever sings them gains great intelligence — of this let there be no doubt."

Colophon

॥ इति श्रीरुद्रयामले प्रज्ञाविवर्धनाख्यं श्रीमत्कार्तिकेयस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrī-rudra-yāmale prajñā-vivardhanākhyaṃ śrīmat-kārtikeya-stotraṃ sampūrṇam ||

Iti Shri-Rudra-yaamale Prajnaa-vivardhanaakhyam shrimat-Kaartikeya-stotram sampoornam.

इस प्रकार श्रीरुद्रयामल में "प्रज्ञाविवर्धन" नामक श्रीकार्तिकेय स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ।

Thus ends the Śrī Kārtikeya Stotram called Prajñā-vivardhana ("intelligence-increasing") from the Rudra-yāmala.

Frequently asked questions

What is the Pragya Vivardhana Kartikeya Stotram?

Pragya Vivardhana Kartikeya Stotram (प्रज्ञाविवर्धन कार्तिकेय स्तोत्रम्) is a stotram dedicated to Kartikeya. A Stotram is a hymn of praise in Sanskrit verse that glorifies a deity and is recited to earn merit and the deity's grace.

Which deity is the Pragya Vivardhana Kartikeya Stotram dedicated to?

The Pragya Vivardhana Kartikeya Stotram is dedicated to Kartikeya.

Is the Pragya Vivardhana Kartikeya Stotram available in Hindi and English?

Yes. On Adiveda the Pragya Vivardhana Kartikeya Stotram is given verse by verse in Devanagari (the original Hindi/Sanskrit script) with Roman (IAST) transliteration, simple phonetics and a clear English meaning, so you can read, pronounce and understand every line.

What is the source of the Pragya Vivardhana Kartikeya Stotram?

The Pragya Vivardhana Kartikeya Stotram is drawn from Rudra-yāmala Tantra — spoken by Skanda himself.

Can I read the Pragya Vivardhana Kartikeya Stotram online for free?

Yes - the Pragya Vivardhana Kartikeya Stotram is free to read online at Adiveda, formatted for mobile, for devotees in India and around the world.