नित्यानन्दकरी वराभयकरी सौन्दर्यरत्नाकरी निर्धूताखिलघोरपावनकरी प्रत्यक्षमाहेश्वरी । प्रालेयाचलवंशपावनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ १॥
nityānanda-karī varābhaya-karī saundarya-ratnākarī nirdhūtākhila-ghora-pāvana-karī pratyakṣa-māheśvarī | prāleyācala-vaṃśa-pāvana-karī kāśī-purādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambana-karī mātānnapūrṇeśvarī ||1||
Nityaananda-karee varaabhaya-karee saundarya-ratnaakaree, nirdhootaakhila-ghora-paavana-karee pratyaksha-maaheshvaree; praaleyaachala-vamsha-paavana-karee kaashee-puraadheeshvaree, bhikshaam dehi kripaavalambana-karee maataannapoorneshvaree.
नित्य आनन्द देनेवाली, वर और अभय देनेवाली, सौन्दर्य की रत्नाकर, समस्त घोर पापों को धोकर पवित्र करनेवाली, साक्षात् महेश्वरी, हिमालय के वंश को पवित्र करनेवाली, काशीपुरी की अधीश्वरी — हे कृपा का अवलम्बन देनेवाली माता अन्नपूर्णेश्वरी! मुझे भिक्षा दीजिए।
Giver of everlasting bliss, of boons and fearlessness, jewel-mine of beauty, purifier who washes away every dread sin, Maheśvarī made manifest, sanctifier of the snow-mountain’s line, sovereign of Kāśī — grant me alms, O Mother Annapūrṇeśvarī, support of grace!
नानारत्नविचित्रभूषणकरी हेमाम्बराडम्बरी मुक्ताहारविलम्बमानविलसद्वक्षोजकुम्भान्तरी । काश्मीरागरुवासिता रुचिकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ २॥
nānā-ratna-vicitra-bhūṣaṇa-karī hemāmbarāḍambarī muktāhāra-vilambamāna-vilasad-vakṣoja-kumbhāntarī | kāśmīrāgaru-vāsitā ruci-karī kāśī-purādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambana-karī mātānnapūrṇeśvarī ||2||
Naanaa-ratna-vichitra-bhooshana-karee hemaambaraadambaree, muktaahaara-vilambamaana-vilasad-vakshoja-kumbhaantaree; kaashmeeraagaru-vaasitaa ruchi-karee kaashee-puraadheeshvaree, bhikshaam dehi kripaavalambana-karee maataannapoorneshvaree.
नाना रत्नों के विचित्र आभूषण धारण करनेवाली, स्वर्णिम वस्त्रों से शोभित, झूलते मुक्ताहार से जिनका कलश-सा वक्षस्थल शोभायमान है, केसर और अगरु से सुवासित, रुचिकरी, काशीपुराधीश्वरी — हे कृपा का अवलम्बन देनेवाली माता अन्नपूर्णेश्वरी! मुझे भिक्षा दीजिए।
Adorned with wondrous ornaments of many gems, resplendent in golden raiment, the swaying pearl-necklace gleaming upon her pitcher-like breast, fragrant with saffron and aloes, delight-giving sovereign of Kāśī — grant me alms, O Mother Annapūrṇeśvarī, support of grace!
योगानन्दकरी रिपुक्षयकरी धर्मार्थनिष्ठाकरी चन्द्रार्कानलभासमानलहरी त्रैलोक्यरक्षाकरी । सर्वैश्वर्यसमस्तवाञ्छितकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ३॥
yogānanda-karī ripu-kṣaya-karī dharmārtha-niṣṭhā-karī candrārkānala-bhāsamāna-laharī trailokya-rakṣā-karī | sarvaiśvarya-samasta-vāñchita-karī kāśī-purādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambana-karī mātānnapūrṇeśvarī ||3||
Yogaananda-karee ripu-kshaya-karee dharmaartha-nishthaa-karee, chandraarkaanala-bhaasamaana-laharee trailokya-rakshaa-karee; sarvaishvarya-samasta-vaanchhita-karee kaashee-puraadheeshvaree, bhikshaam dehi kripaavalambana-karee maataannapoorneshvaree.
योग का आनन्द देनेवाली, शत्रुओं का क्षय करनेवाली, धर्म और अर्थ में निष्ठा करानेवाली, चन्द्र-सूर्य-अग्नि के समान प्रकाशमान तरंगोंवाली, त्रैलोक्य की रक्षा करनेवाली, समस्त ऐश्वर्य और सब मनोरथ देनेवाली, काशीपुराधीश्वरी — हे कृपा का अवलम्बन देनेवाली माता अन्नपूर्णेश्वरी! मुझे भिक्षा दीजिए।
Giver of yogic bliss, destroyer of foes, establisher in dharma and prosperity, her radiance rippling like moon, sun and fire, protectress of the three worlds, bestower of all lordship and every wish, sovereign of Kāśī — grant me alms, O Mother Annapūrṇeśvarī, support of grace!
कैलासाचलकन्दरालयकरी गौरी उमा शङ्करी कौमारी निगमार्थगोचरकरी ओङ्कारबीजाक्षरी । मोक्षद्वारकपाटपाटनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ४॥
kailāsācala-kandarālaya-karī gaurī umā śaṅkarī kaumārī nigamārtha-gocara-karī oṅkāra-bījākṣarī | mokṣa-dvāra-kapāṭa-pāṭana-karī kāśī-purādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambana-karī mātānnapūrṇeśvarī ||4||
Kailaasaachala-kandaraalaya-karee gauree umaa shankaree, kaumaaree nigamaartha-gochara-karee onkaara-beejaaksharee; moksha-dvaara-kapaata-paatana-karee kaashee-puraadheeshvaree, bhikshaam dehi kripaavalambana-karee maataannapoorneshvaree.
कैलास पर्वत की कन्दरा को अपना आलय बनानेवाली — गौरी, उमा, शंकरी, कौमारी — वेदों के अर्थ को प्रत्यक्ष करानेवाली, ओंकार बीजाक्षरस्वरूपा, मोक्ष के द्वार के कपाट खोलनेवाली, काशीपुराधीश्वरी — हे कृपा का अवलम्बन देनेवाली माता अन्नपूर्णेश्वरी! मुझे भिक्षा दीजिए।
She who makes her home in Kailāsa’s caverns — Gaurī, Umā, Śaṅkarī, Kaumārī — revealer of the Vedas’ meaning, the seed-syllable Oṁ itself, who throws open the doors of liberation, sovereign of Kāśī — grant me alms, O Mother Annapūrṇeśvarī, support of grace!
दृश्यादृश्यविभूतिवाहनकरी ब्रह्माण्डभाण्डोदरी लीलानाटकसूत्रभेदनकरी विज्ञानदीपाङ्कुरी । श्रीविश्वेशमनःप्रसादनकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ५॥
dṛśyādṛśya-vibhūti-vāhana-karī brahmāṇḍa-bhāṇḍodarī līlā-nāṭaka-sūtra-bhedana-karī vijñāna-dīpāṅkurī | śrī-viśveśa-manaḥ-prasādana-karī kāśī-purādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambana-karī mātānnapūrṇeśvarī ||5||
Drishyaadrishya-vibhooti-vaahana-karee brahmaanda-bhaandodaree, leelaa-naataka-sootra-bhedana-karee vijnaana-deepaankuree; shree-vishvesha-manah-prasaadana-karee kaashee-puraadheeshvaree, bhikshaam dehi kripaavalambana-karee maataannapoorneshvaree.
दृश्य और अदृश्य विभूतियों को धारण करनेवाली, ब्रह्माण्डरूपी भाण्ड को उदर में रखनेवाली, लीला-नाटक के सूत्रों को खोलनेवाली, विज्ञान के दीप का अंकुर जगानेवाली, श्रीविश्वेश्वर के मन को प्रसन्न करनेवाली, काशीपुराधीश्वरी — हे कृपा का अवलम्बन देनेवाली माता अन्नपूर्णेश्वरी! मुझे भिक्षा दीजिए।
Bearer of powers seen and unseen, holding the vessel of the universe in her womb, who works the threads of the drama of divine play, spark of the lamp of wisdom, who gladdens the heart of Viśveśa, sovereign of Kāśī — grant me alms, O Mother Annapūrṇeśvarī, support of grace!
उर्वी सर्वजनेश्वरी भगवती मातान्नपूर्णेश्वरी वेणीनीलसमानकुन्तलधरी नित्यान्नदानेश्वरी । सर्वानन्दकरी सदा शुभकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ६॥
urvī sarva-janeśvarī bhagavatī mātānnapūrṇeśvarī veṇī-nīla-samāna-kuntala-dharī nityānna-dāneśvarī | sarvānanda-karī sadā śubha-karī kāśī-purādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambana-karī mātānnapūrṇeśvarī ||6||
Urvee sarva-janeshvaree bhagavatee maataannapoorneshvaree, venee-neela-samaana-kuntala-dharee nityaanna-daaneshvaree; sarvaananda-karee sadaa shubha-karee kaashee-puraadheeshvaree, bhikshaam dehi kripaavalambana-karee maataannapoorneshvaree.
पृथ्वीरूपा, समस्त जनों की ईश्वरी, भगवती माता अन्नपूर्णेश्वरी, नीली वेणी-से केश धारण करनेवाली, नित्य अन्नदान की ईश्वरी, सबको आनन्द देनेवाली, सदा शुभ करनेवाली, काशीपुराधीश्वरी — हे कृपा का अवलम्बन देनेवाली माता अन्नपूर्णेश्वरी! मुझे भिक्षा दीजिए।
The earth herself, queen of all beings, blessed Mother Annapūrṇeśvarī, her braided tresses dark as sapphire, mistress of the eternal gift of food, giver of all joy, ever working good, sovereign of Kāśī — grant me alms, O Mother Annapūrṇeśvarī, support of grace!
आदिक्षान्तसमस्तवर्णनकरी शम्भोस्त्रिभावाकरी काश्मीरा त्रिजलेश्वरी त्रिलहरी नित्याङ्कुरा शर्वरी । कामाकाङ्क्षकरी जनोदयकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ७॥
ādi-kṣānta-samasta-varṇana-karī śambhos-tribhāvā-karī kāśmīrā tri-jaleśvarī tri-laharī nityāṅkurā śarvarī | kāmākāṅkṣa-karī janodaya-karī kāśī-purādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambana-karī mātānnapūrṇeśvarī ||7||
Aadi-kshaanta-samasta-varnana-karee shambhos-tribhaavaa-karee, kaashmeeraa tri-jaleshvaree tri-laharee nityaankuraa sharvaree; kaamaakaanksha-karee janodaya-karee kaashee-puraadheeshvaree, bhikshaam dehi kripaavalambana-karee maataannapoorneshvaree.
"अ" से "क्ष" तक समस्त वर्णों (मातृका) की रचना करनेवाली, शम्भु के तीनों भावों की शक्ति, काश्मीरा, तीन पवित्र जलधाराओं की ईश्वरी, त्रिलहरी, नित्य अंकुरित करनेवाली, शर्वरी, कामनाओं की पूर्ति करनेवाली, जनों का उदय करनेवाली, काशीपुराधीश्वरी — हे कृपा का अवलम्बन देनेवाली माता अन्नपूर्णेश्वरी! मुझे भिक्षा दीजिए।
Author of all the letters from a to kṣa, the power of Śambhu’s three states, Kāśmīrā, mistress of the three sacred streams, triple wave, ever-sprouting, Śarvarī — fulfiller of desires, uplifter of the people, sovereign of Kāśī — grant me alms, O Mother Annapūrṇeśvarī, support of grace!
देवी सर्वविचित्ररत्नरचिता दाक्षायणी सुन्दरी वामे स्वादुपयोधरप्रियकरी सौभाग्यमाहेश्वरी । भक्ताभीष्टकरी सदा शुभकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ८॥
devī sarva-vicitra-ratna-racitā dākṣāyaṇī sundarī vāme svādu-payodhara-priya-karī saubhāgya-māheśvarī | bhaktābhīṣṭa-karī sadā śubha-karī kāśī-purādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambana-karī mātānnapūrṇeśvarī ||8||
Devee sarva-vichitra-ratna-rachitaa daakshaayanee sundaree, vaame svaadu-payodhara-priya-karee saubhaagya-maaheshvaree; bhaktaabheeshta-karee sadaa shubha-karee kaashee-puraadheeshvaree, bhikshaam dehi kripaavalambana-karee maataannapoorneshvaree.
नाना विचित्र रत्नों से सजी देवी, दक्ष की पुत्री, सुन्दरी, (शिव के) वाम भाग में विराजमान, मधुर स्तन्य से प्रिय करनेवाली, सौभाग्य की महेश्वरी, भक्तों के अभीष्ट पूर्ण करनेवाली, सदा शुभ करनेवाली, काशीपुराधीश्वरी — हे कृपा का अवलम्बन देनेवाली माता अन्नपूर्णेश्वरी! मुझे भिक्षा दीजिए।
Goddess decked with all wondrous gems, daughter of Dakṣa, beautiful one, seated at Śiva’s left, endearing with the sweet milk of her breast, great queen of good fortune, granter of her devotees’ wishes, ever working good, sovereign of Kāśī — grant me alms, O Mother Annapūrṇeśvarī, support of grace!
चन्द्रार्कानलकोटिकोटिसदृशा चन्द्रांशुबिम्बाधरी चन्द्रार्काग्निसमानकुण्डलधरी चन्द्रार्कवर्णेश्वरी । मालापुस्तकपाशसाङ्कुशधरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ ९॥
candrārkānala-koṭi-koṭi-sadṛśā candrāṃśu-bimbādharī candrārkāgni-samāna-kuṇḍala-dharī candrārka-varṇeśvarī | mālā-pustaka-pāśa-sāṅkuśa-dharī kāśī-purādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambana-karī mātānnapūrṇeśvarī ||9||
Chandraarkaanala-koti-koti-sadrishaa chandraamshu-bimbaadharee, chandraarkaagni-samaana-kundala-dharee chandraarka-varneshvaree; maalaa-pustaka-paasha-saankusha-dharee kaashee-puraadheeshvaree, bhikshaam dehi kripaavalambana-karee maataannapoorneshvaree.
करोड़ों चन्द्र, सूर्य और अग्नि के समान तेजोमयी, चन्द्रकिरण-से दीप्त बिम्बाधरवाली, चन्द्र-सूर्य-अग्नि के समान कुण्डल धारण करनेवाली, चन्द्र-सूर्य-सी कान्तिवाली ईश्वरी, माला, पुस्तक, पाश और अंकुश धारण करनेवाली, काशीपुराधीश्वरी — हे कृपा का अवलम्बन देनेवाली माता अन्नपूर्णेश्वरी! मुझे भिक्षा दीजिए।
Splendid as crores of moons, suns and fires, her bimba-lip lit by moonbeams, wearing earrings bright as moon, sun and flame, of sun-and-moon radiance, bearing rosary, book, noose and goad, sovereign of Kāśī — grant me alms, O Mother Annapūrṇeśvarī, support of grace!
क्षत्रत्राणकरी महाभयकरी माता कृपासागरी साक्षान्मोक्षकरी सदा शिवकरी विश्वेश्वरी श्रीधरी । दक्षाक्रन्दकरी निरामयकरी काशीपुराधीश्वरी भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी ॥ १०॥
kṣatra-trāṇa-karī mahābhaya-karī mātā kṛpā-sāgarī sākṣān-mokṣa-karī sadā śiva-karī viśveśvarī śrī-dharī | dakṣākranda-karī nirāmaya-karī kāśī-purādhīśvarī bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambana-karī mātānnapūrṇeśvarī ||10||
Kshatra-traana-karee mahaabhaya-karee maataa kripaa-saagaree, saakshaan-moksha-karee sadaa shiva-karee vishveshvaree shree-dharee; dakshaakranda-karee niraamaya-karee kaashee-puraadheeshvaree, bhikshaam dehi kripaavalambana-karee maataannapoorneshvaree.
क्षत्र (शरणागतों) की रक्षा करनेवाली, महान अभय देनेवाली, कृपा की सागर माता, साक्षात् मोक्ष देनेवाली, सदा कल्याण करनेवाली, विश्वेश्वरी, श्रीधारिणी, दक्ष को रुलानेवाली (दक्ष-यज्ञ-विध्वंसिनी), निरामय करनेवाली, काशीपुराधीश्वरी — हे कृपा का अवलम्बन देनेवाली माता अन्नपूर्णेश्वरी! मुझे भिक्षा दीजिए।
Protectress of the realm, giver of great fearlessness, mother who is an ocean of mercy, bestower of liberation itself, ever working weal — queen of the universe, bearer of Śrī, she who made Dakṣa wail, giver of health, sovereign of Kāśī — grant me alms, O Mother Annapūrṇeśvarī, support of grace!
अन्नपूर्णे सदापूर्णे शङ्करप्राणवल्लभे । ज्ञानवैराग्यसिद्ध्यर्थं भिक्षां देहि च पार्वति ॥ ११॥
annapūrṇe sadā-pūrṇe śaṅkara-prāṇa-vallabhe | jñāna-vairāgya-siddhyarthaṃ bhikṣāṃ dehi ca pārvati ||11||
Annapoorne sadaa-poorne shankara-praana-vallabhe, jnaana-vairaagya-siddhyartham bhikshaam dehi cha paarvati.
हे अन्नपूर्णे! सदा पूर्ण रहनेवाली! शंकर की प्राणवल्लभा! ज्ञान और वैराग्य की सिद्धि के लिए, हे पार्वती! मुझे भिक्षा दीजिए।
O Annapūrṇā, ever-full, beloved of Śaṅkara’s very life — grant me alms, O Pārvatī, that I may attain wisdom and dispassion.
माता च पार्वती देवी पिता देवो महेश्वरः । बान्धवाः शिवभक्ताश्च स्वदेशो भुवनत्रयम् ॥ १२॥
mātā ca pārvatī devī pitā devo maheśvaraḥ | bāndhavāḥ śiva-bhaktāś-ca svadeśo bhuvana-trayam ||12||
Maataa cha paarvatee devee pitaa devo maheshvarah, baandhavaah shiva-bhaktaash-cha svadesho bhuvana-trayam.
मेरी माता पार्वती देवी हैं और पिता देव महेश्वर; शिवभक्त मेरे बान्धव हैं और तीनों लोक मेरा अपना देश।
My mother is the goddess Pārvatī, my father the god Maheśvara; the devotees of Śiva are my kinsmen, and the three worlds my homeland.
Colophon ॥ इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचितं श्रीअन्नपूर्णास्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
|| iti śrīmac-chaṅkarācārya-viracitaṃ śrī-annapūrṇā-stotraṃ sampūrṇam ||
Iti shreemach-chhankaraachaarya-virachitam shree-annapoornaa-stotram sampoornam.
इस प्रकार श्रीमत् शंकराचार्य द्वारा रचित श्रीअन्नपूर्णा स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ।
Thus ends the Śrī Annapūrṇā Stotram composed by Śrī Śaṅkarācārya.