Backवापस

Shri Shiva

शिव मानस पूजा स्तोत्रम्

Shiva Manasa Puja

Composed by Ādi Śaṅkarācārya

The "worship in the mind" — Śaṅkara teaches that a throne of jewels, bathing, food, music and prostration can all be offered to Śiva purely within the heart, and that every act of daily life is itself his ārādhana. Ends with the beloved kṣamā verse "kara-caraṇa-kṛtaṃ". Recited at the close of Śiva pūjā and on Mahāśivarātri.

रत्नैः कल्पितमासनं हिमजलैः स्नानं च दिव्याम्बरं नानारत्नविभूषितं मृगमदामोदाङ्कितं चन्दनम् । जातीचम्पकबिल्वपत्ररचितं पुष्पं च धूपं तथा दीपं देव दयानिधे पशुपते हृत्कल्पितं गृह्यताम् ॥ १॥

ratnaiḥ kalpitam-āsanaṃ hima-jalaiḥ snānaṃ ca divyāmbaraṃ nānā-ratna-vibhūṣitaṃ mṛgamadāmodāṅkitaṃ candanam | jātī-campaka-bilva-patra-racitaṃ puṣpaṃ ca dhūpaṃ tathā dīpaṃ deva dayā-nidhe paśupate hṛt-kalpitaṃ gṛhyatām ||1||

Ratnaih kalpitam aasanam hima-jalaih snaanam cha divyaambaram, naanaa-ratna-vibhooshitam mrigamadaa-modaankitam chandanam; jaatee-champaka-bilva-patra-rachitam pushpam cha dhoopam tathaa, deepam deva dayaa-nidhe pashupate hrit-kalpitam grihyataam.

हे देव, दया के निधि, पशुपति! रत्नों से रचा आसन, हिम-शीतल जल से स्नान, नाना रत्नों से विभूषित दिव्य वस्त्र, कस्तूरी की सुगन्ध से युक्त चन्दन, जूही-चम्पा और बिल्वपत्रों से रचे पुष्प, धूप और दीप — हृदय में कल्पित ये सब उपहार स्वीकार कीजिए।

O God, treasure of mercy, Lord of creatures! A throne fashioned of jewels, a bath in cool snow-water, divine garments studded with many gems, sandal-paste fragrant with musk, flowers of jasmine and campaka with bilva leaves, incense and lamp — accept these, fashioned in my heart.

सौवर्णे नवरत्नखण्डरचिते पात्रे घृतं पायसं भक्ष्यं पञ्चविधं पयोदधियुतं रम्भाफलं पानकम् । शाकानामयुतं जलं रुचिकरं कर्पूरखण्डोज्ज्वलं ताम्बूलं मनसा मया विरचितं भक्त्या प्रभो स्वीकुरु ॥ २॥

sauvarṇe nava-ratna-khaṇḍa-racite pātre ghṛtaṃ pāyasaṃ bhakṣyaṃ pañca-vidhaṃ payo-dadhi-yutaṃ rambhā-phalaṃ pānakam | śākānām-ayutaṃ jalaṃ rucikaraṃ karpūra-khaṇḍojjvalaṃ tāmbūlaṃ manasā mayā viracitaṃ bhaktyā prabho svīkuru ||2||

Sauvarne nava-ratna-khanda-rachite paatre ghritam paayasam, bhakshyam pancha-vidham payo-dadhi-yutam rambhaa-phalam paanakam; shaakaanaam ayutam jalam ruchikaram karpoora-khandojjvalam, taamboolam manasaa mayaa virachitam bhaktyaa prabho sveekuru.

नौ रत्नों के खण्डों से जड़े सोने के पात्र में घी, खीर, दूध-दही सहित पाँच प्रकार के भोज्य पदार्थ, केला, पना (मीठा पेय), असंख्य शाक, रुचिकर जल और कपूर-खण्ड से उज्ज्वल ताम्बूल — हे प्रभो! मन से रचे ये सब उपहार भक्तिपूर्वक स्वीकार कीजिए।

In a golden vessel inlaid with the nine gems — ghee and sweet rice, the five kinds of food with milk and curd, plantains and sweet drink, vegetables beyond count, refreshing water, and betel bright with camphor — O Lord, accept with my devotion these offerings composed in the mind.

छत्रं चामरयोर्युगं व्यजनकं चादर्शकं निर्मलं वीणाभेरिमृदङ्गकाहलकला गीतं च नृत्यं तथा । साष्टाङ्गं प्रणतिः स्तुतिर्बहुविधा ह्येतत्समस्तं मया सङ्कल्पेन समर्पितं तव विभो पूजां गृहाण प्रभो ॥ ३॥

chatraṃ cāmarayor-yugaṃ vyajanakaṃ cādarśakaṃ nirmalaṃ vīṇā-bheri-mṛdaṅga-kāhala-kalā gītaṃ ca nṛtyaṃ tathā | sāṣṭāṅgaṃ praṇatiḥ stutir-bahu-vidhā hy-etat-samastaṃ mayā saṅkalpena samarpitaṃ tava vibho pūjāṃ gṛhāṇa prabho ||3||

Chhatram chaamarayor yugam vyajanakam chaadarshakam nirmalam, veenaa-bheri-mridanga-kaahala-kalaa geetam cha nrityam tathaa; saashtaangam pranatih stutir bahu-vidhaa hy-etat samastam mayaa, sankalpena samarpitam tava vibho poojaam grihaana prabho.

छत्र, चँवरों की जोड़ी, पंखा, निर्मल दर्पण; वीणा, भेरी, मृदंग और तुरही की कला, गीत और नृत्य; साष्टांग प्रणाम और बहुविध स्तुति — हे विभो! यह सब मैंने संकल्प से ही आपको समर्पित किया है; हे प्रभो! मेरी पूजा स्वीकार कीजिए।

A parasol, a pair of yak-tail whisks, a fan and a spotless mirror; the art of vīṇā, kettledrum, mṛdaṅga and horn, song and dance; full prostration and praise of many kinds — all this, O all-pervading one, I offer by resolve alone; accept my worship, O Lord.

आत्मा त्वं गिरिजा मतिः सहचराः प्राणाः शरीरं गृहं पूजा ते विषयोपभोगरचना निद्रा समाधिस्थितिः । सञ्चारः पदयोः प्रदक्षिणविधिः स्तोत्राणि सर्वा गिरो यद्यत्कर्म करोमि तत्तदखिलं शम्भो तवाराधनम् ॥ ४॥

ātmā tvaṃ girijā matiḥ sahacarāḥ prāṇāḥ śarīraṃ gṛhaṃ pūjā te viṣayopabhoga-racanā nidrā samādhi-sthitiḥ | sañcāraḥ padayoḥ pradakṣiṇa-vidhiḥ stotrāṇi sarvā giro yad-yat-karma karomi tat-tad-akhilaṃ śambho tavārādhanam ||4||

Aatmaa tvam girijaa matih sahacharaah praanaah shareeram griham, poojaa te vishayopabhoga-rachanaa nidraa samaadhi-sthitih; sanchaarah padayoh pradakshina-vidhih stotraani sarvaa giro, yad-yat-karma karomi tat-tad-akhilam Shambho tavaaraadhanam.

आप मेरी आत्मा हैं, गिरिजा मेरी बुद्धि हैं, प्राण आपके गण (सहचर) हैं, शरीर आपका मन्दिर है; विषयों का उपभोग आपकी पूजा की रचना है, निद्रा समाधि की अवस्था है; पैरों से चलना आपकी प्रदक्षिणा है और मेरी सब वाणियाँ आपके स्तोत्र हैं — हे शम्भो! मैं जो-जो कर्म करता हूँ, वह सब आपकी ही आराधना है।

You are my Self, Girijā my understanding, my life-breaths your attendants, my body your temple; my enjoyment of the senses is the ritual of your worship, my sleep the state of samādhi; my walking is circumambulation of you, all my words are hymns to you — whatever act I do, O Śambhu, all of it is your adoration.

Kṣamā-prārthanā

करचरणकृतं वाक्कायजं कर्मजं वा श्रवणनयनजं वा मानसं वापराधम् । विदितमविदितं वा सर्वमेतत्क्षमस्व जय जय करुणाब्धे श्रीमहादेवशम्भो ॥ ५॥

kara-caraṇa-kṛtaṃ vāk-kāyajaṃ karmajaṃ vā śravaṇa-nayanajaṃ vā mānasaṃ vāparādham | viditam-aviditaṃ vā sarvam-etat-kṣamasva jaya jaya karuṇābdhe śrī-mahādeva-śambho ||5||

Kara-charana-kritam vaak-kaayajam karmajam vaa, shravana-nayanajam vaa maanasam vaaparaadham; viditam aviditam vaa sarvam etat kshamasva, jaya jaya karunaabdhe Shri-Mahaadeva-Shambho.

हाथों या पैरों से, वाणी या शरीर से, कर्म से, कानों या आँखों से, अथवा मन से — जाने या अनजाने जो भी अपराध हुआ हो, वह सब क्षमा कीजिए। हे करुणा के सागर श्रीमहादेव शम्भो! आपकी जय हो, जय हो।

Whatever offence I have committed with hands or feet, with speech or body, in action, with ears or eyes, or in mind — knowingly or unknowingly — forgive it all. Victory, victory to you, O ocean of compassion, Śrī Mahādeva Śambhu!

Colophon

॥ इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचिता शिवमानसपूजा समाप्ता ॥

|| iti śrīmac-chaṅkarācārya-viracitā śiva-mānasa-pūjā samāptā ||

Iti Shrimach-Chhankaraachaarya-virachitaa Shiva-maanasa-poojaa samaaptaa.

इस प्रकार श्रीमद् शंकराचार्य द्वारा रचित शिव मानस पूजा समाप्त हुई।

Thus concludes the Śiva Mānasa Pūjā composed by Śrī Śaṅkarācārya.

Frequently asked questions

What is the Shiva Manasa Puja?

Shiva Manasa Puja (शिव मानस पूजा स्तोत्रम्) is a stotram dedicated to Shiva. A Stotram is a hymn of praise in Sanskrit verse that glorifies a deity and is recited to earn merit and the deity's grace.

Which deity is the Shiva Manasa Puja dedicated to?

The Shiva Manasa Puja is dedicated to Shiva.

Is the Shiva Manasa Puja available in Hindi and English?

Yes. On Adiveda the Shiva Manasa Puja is given verse by verse in Devanagari (the original Hindi/Sanskrit script) with Roman (IAST) transliteration, simple phonetics and a clear English meaning, so you can read, pronounce and understand every line.

What is the source of the Shiva Manasa Puja?

The Shiva Manasa Puja is drawn from Composed by Ādi Śaṅkarācārya.

Can I read the Shiva Manasa Puja online for free?

Yes - the Shiva Manasa Puja is free to read online at Adiveda, formatted for mobile, for devotees in India and around the world.