सुन्दरगोपालम् उरवनमालं नयनविशालं दुःखहरं । वृन्दावनचन्द्रमानन्दकन्दं परमानन्दं धरणिधर वल्लभघनश्यामं पूर्णकामं अत्यभिरामं प्रीतिकरं । भज नन्दकुमारं सर्वसुखसारं तत्त्वविचारं ब्रह्मपरम् ॥ १॥
sundara-gopālam ura-vana-mālaṃ nayana-viśālaṃ duḥkha-haraṃ | vṛndāvana-candram ānanda-kandaṃ paramānandaṃ dharaṇi-dhara vallabha-ghana-śyāmaṃ pūrṇa-kāmaṃ atyabhirāmaṃ prīti-karaṃ | bhaja nanda-kumāraṃ sarva-sukha-sāraṃ tattva-vicāraṃ brahma-param ||1||
sundara-gopalam ura-vana-malam nayana-vishalam duhkha-haram | vrindavana-chandram ananda-kandam paramanandam dharani-dhara vallabha-ghana-shyamam purna-kamam atyabhiramam priti-karam | bhaja nanda-kumaram sarva-sukha-saram tattva-vicharam brahma-param ||1||
सुन्दर गोपाल, वक्ष पर वनमाला, विशाल नेत्र, दुःख हरनेवाले; वृन्दावन के चन्द्र, आनन्द के कन्द, परमानन्दस्वरूप, गोवर्धन धारण करनेवाले; प्रिय घनश्याम, पूर्णकाम, अत्यन्त अभिराम, प्रीति जगानेवाले — उन नन्दकुमार का भजन करो, जो समस्त सुखों के सार, तत्त्व-विचार के परम विषय और परब्रह्म हैं।
The beautiful Gopāla, a forest-garland on His chest, large-eyed, remover of sorrow; moon of Vṛndāvana, root of bliss, supreme joy itself, upholder of the hill; the beloved dark as a rain-cloud, complete in every wish, utterly charming, kindler of love — worship Nandakumāra — essence of all happiness, the goal of all inquiry into truth, the supreme Brahman.
सुन्दरवारिजवदनं निर्जितमदनं आनन्दसदनं मुकुटधरं । गुञ्जाकृतिहारं विपिनविहारं परमोदारं चीरहर वल्लभपटपीतं कृतउपवीतं करनवनीतं विबुधवरं । भज नन्दकुमारं सर्वसुखसारं तत्त्वविचारं ब्रह्मपरम् ॥ २॥
sundara-vārija-vadanaṃ nirjita-madanaṃ ānanda-sadanaṃ mukuṭa-dharaṃ | guñjā-kṛti-hāraṃ vipina-vihāraṃ paramodāraṃ cīra-hara vallabha-paṭa-pītaṃ kṛta-upavītaṃ kara-navanītaṃ vibudha-varaṃ | bhaja nanda-kumāraṃ sarva-sukha-sāraṃ tattva-vicāraṃ brahma-param ||2||
sundara-varija-vadanam nirjita-madanam ananda-sadanam mukuta-dharam | gunja-kriti-haram vipina-viharam paramodaram chira-hara vallabha-pata-pitam krita-upavitam kara-navanitam vibudha-varam | bhaja nanda-kumaram sarva-sukha-saram tattva-vicharam brahma-param ||2||
सुन्दर कमल-मुख, कामदेव को जीतनेवाले, आनन्द के धाम, मुकुटधारी; घुंघची का हार पहने, वन-विहारी, परम उदार, गोपियों के चीर हरनेवाले; पीताम्बरधारी प्रिय, यज्ञोपवीत धारण किये, हाथ में मक्खन लिये, ज्ञानियों में श्रेष्ठ — उन नन्दकुमार का भजन करो, जो समस्त सुखों के सार, तत्त्व-विचार के परम विषय और परब्रह्म हैं।
His face a lovely lotus, vanquisher of the love-god, abode of bliss, crowned; wearing a guñjā-berry necklace, roaming the woods, supremely generous, stealer of the gopīs’ garments; the beloved in yellow silk, wearing the sacred thread, fresh butter in hand, best of the wise — worship Nandakumāra — essence of all happiness, the goal of all inquiry into truth, the supreme Brahman.
शोभितमुखधूलं यमुनाकूलं निपटअतूलं सुखदतरं । मुखमण्डितरेणुं चारितधेनुं वादितवेणुं मधुरसुर वल्लभमतिविमलं शुभपदकमलं नखरुचिअमलं तिमिरहरं । भज नन्दकुमारं सर्वसुखसारं तत्त्वविचारं ब्रह्मपरम् ॥ ३॥
śobhita-mukha-dhūlaṃ yamunā-kūlaṃ nipaṭa-atūlaṃ sukhada-taraṃ | mukha-maṇḍita-reṇuṃ cārita-dhenuṃ vādita-veṇuṃ madhura-sura vallabha-mati-vimalaṃ śubha-pada-kamalaṃ nakha-ruci-amalaṃ timira-haraṃ | bhaja nanda-kumāraṃ sarva-sukha-sāraṃ tattva-vicāraṃ brahma-param ||3||
shobhita-mukha-dhulam yamuna-kulam nipata-atulam sukhada-taram | mukha-mandita-renum charita-dhenum vadita-venum madhura-sura vallabha-mati-vimalam shubha-pada-kamalam nakha-ruchi-amalam timira-haram | bhaja nanda-kumaram sarva-sukha-saram tattva-vicharam brahma-param ||3||
धूल से शोभित मुखवाले, यमुना-तट के वासी, नितान्त अतुल, अत्यन्त सुखदायी; गो-धूलि से मण्डित मुख, गायें चरानेवाले, वेणु बजानेवाले, मधुर स्वरवाले; निर्मल बुद्धिवाले प्रिय, शुभ चरणकमल, निर्मल नख-कान्ति से अन्धकार हरनेवाले — उन नन्दकुमार का भजन करो, जो समस्त सुखों के सार, तत्त्व-विचार के परम विषय और परब्रह्म हैं।
His face adorned with dust, dwelling on the Yamunā’s bank, utterly peerless, giver of great joy; His face bright with the herd’s dust, grazing the cows, playing the flute, sweet-voiced; the pure-hearted beloved, His blessed lotus feet, the spotless lustre of their nails dispelling darkness — worship Nandakumāra — essence of all happiness, the goal of all inquiry into truth, the supreme Brahman.
शिरमुकुटसुदेशं कुञ्चितकेशं नटवरवेशं कामवरं । मायाकृतमनुजं हलधरअनुजं प्रतिहतदनुजं भारहर वल्लभव्रजपालं सुभगसुचालं हितमनुकालं भाववरं । भज नन्दकुमारं सर्वसुखसारं तत्त्वविचारं ब्रह्मपरम् ॥ ४॥
śira-mukuṭa-sudeśaṃ kuñcita-keśaṃ naṭavara-veśaṃ kāma-varaṃ | māyā-kṛta-manujaṃ haladhara-anujaṃ pratihata-danujaṃ bhāra-hara vallabha-vraja-pālaṃ subhaga-sucālaṃ hitam-anukālaṃ bhāva-varaṃ | bhaja nanda-kumāraṃ sarva-sukha-sāraṃ tattva-vicāraṃ brahma-param ||4||
shira-mukuta-sudesham kunchita-kesham natavara-vesham kama-varam | maya-krita-manujam haladhara-anujam pratihata-danujam bhara-hara vallabha-vraja-palam subhaga-suchalam hitam-anukalam bhava-varam | bhaja nanda-kumaram sarva-sukha-saram tattva-vicharam brahma-param ||4||
सिर पर सुन्दर मुकुट, घुँघराले केश, नटवर वेश, कामनाओं के वरदाता; अपनी माया से मनुष्य बने, हलधर बलराम के अनुज, दैत्यों का नाश करनेवाले, पृथ्वी का भार हरनेवाले; व्रज के पालक प्रिय, सुन्दर चालवाले, सदा हितकारी, भाव (भक्ति) के वरदाता — उन नन्दकुमार का भजन करो, जो समस्त सुखों के सार, तत्त्व-विचार के परम विषय और परब्रह्म हैं।
A fine crown upon His head, curling locks, dressed as the prince of dancers, granter of desires; human by His own māyā, younger brother of the plough-bearer, crusher of demons, lifter of the earth’s burden; the beloved guardian of Vraja, graceful in His gait, ever intent on our good, bestower of loving devotion — worship Nandakumāra — essence of all happiness, the goal of all inquiry into truth, the supreme Brahman.
इन्दीवरभासं प्रकटसुरासं कुसुमविकासं वंशिधरं । हृतमन्मथमानं रूपनिधानं कृतकलगानं चित्तहर वल्लभमृदुहासं कुञ्जनिवासं विविधविलासं केलिकरं । भज नन्दकुमारं सर्वसुखसारं तत्त्वविचारं ब्रह्मपरम् ॥ ५॥
indīvara-bhāsaṃ prakaṭa-surāsaṃ kusuma-vikāsaṃ vaṃśi-dharaṃ | hṛta-manmatha-mānaṃ rūpa-nidhānaṃ kṛta-kala-gānaṃ citta-hara vallabha-mṛdu-hāsaṃ kuñja-nivāsaṃ vividha-vilāsaṃ keli-karaṃ | bhaja nanda-kumāraṃ sarva-sukha-sāraṃ tattva-vicāraṃ brahma-param ||5||
indivara-bhasam prakata-surasam kusuma-vikasam vamshi-dharam | hrita-manmatha-manam rupa-nidhanam krita-kala-ganam chitta-hara vallabha-mridu-hasam kunja-nivasam vividha-vilasam keli-karam | bhaja nanda-kumaram sarva-sukha-saram tattva-vicharam brahma-param ||5||
नील कमल-सी आभावाले, प्रकट रस-माधुर्यवाले, कुसुम-से खिले हुए, वंशीधारी; कामदेव का मान हरनेवाले, रूप के निधान, मधुर गान करनेवाले, चित्त चुरानेवाले; मृदु मुस्कानवाले प्रिय, कुंज-निवासी, विविध विलास-लीलाएँ रचानेवाले — उन नन्दकुमार का भजन करो, जो समस्त सुखों के सार, तत्त्व-विचार के परम विषय और परब्रह्म हैं।
Glowing like the blue lotus, His sweetness made manifest, blossoming like a flower, bearer of the flute; humbler of Cupid’s pride, treasury of beauty, maker of melodious song, stealer of hearts; the soft-smiling beloved who dwells in the bowers, master of every playful delight — worship Nandakumāra — essence of all happiness, the goal of all inquiry into truth, the supreme Brahman.
अतिपरप्रवीणं पालितदीनं भक्ताधीनं कर्मकरं । मोहनमतिधीरं फणिबलवीरं हतपरवीरं तरलतर वल्लभव्रजरमणं वारिजवदनं हलधरशमनं शैलधरं । भज नन्दकुमारं सर्वसुखसारं तत्त्वविचारं ब्रह्मपरम् ॥ ६॥
ati-para-pravīṇaṃ pālita-dīnaṃ bhaktādhīnaṃ karma-karaṃ | mohana-mati-dhīraṃ phaṇi-bala-vīraṃ hata-para-vīraṃ tarala-tara vallabha-vraja-ramaṇaṃ vārija-vadanaṃ haladhara-śamanaṃ śaila-dharaṃ | bhaja nanda-kumāraṃ sarva-sukha-sāraṃ tattva-vicāraṃ brahma-param ||6||
ati-para-pravinam palita-dinam bhaktadhinam karma-karam | mohana-mati-dhiram phani-bala-viram hata-para-viram tarala-tara vallabha-vraja-ramanam varija-vadanam haladhara-shamanam shaila-dharam | bhaja nanda-kumaram sarva-sukha-saram tattva-vicharam brahma-param ||6||
अत्यन्त परम-प्रवीण, दीनों के पालक, भक्तों के अधीन, उनके कार्य कर देनेवाले; मोहन, अति धीर, कालिय नाग के बल को जीतनेवाले वीर, शत्रु-वीरों के हन्ता, अति चपल; व्रज के रमण प्रिय, कमल-मुख, हलधर के क्रोध को शान्त करनेवाले, गोवर्धन धारण करनेवाले — उन नन्दकुमार का भजन करो, जो समस्त सुखों के सार, तत्त्व-विचार के परम विषय और परब्रह्म हैं।
Supremely skilful, protector of the meek, bound to His devotees, doing their errands; the enchanter, deeply steadfast, the hero who broke the serpent’s might, slayer of enemy champions, quicksilver-swift; the beloved delight of Vraja, lotus-faced, soother of the plough-bearer, upholder of the hill — worship Nandakumāra — essence of all happiness, the goal of all inquiry into truth, the supreme Brahman.
जलधरद्युतिअङ्गं ललितत्रिभङ्गं बहुकृतरङ्गं रसिकवरं । गोकुलपरिवारं मदनाकारं कुञ्जविहारं गूढतर वल्लभव्रजचन्द्रं सुभगसुछन्दं कृतआनन्दं भ्रान्तिहरं । भज नन्दकुमारं सर्वसुखसारं तत्त्वविचारं ब्रह्मपरम् ॥ ७॥
jaladhara-dyuti-aṅgaṃ lalita-tribhaṅgaṃ bahu-kṛta-raṅgaṃ rasika-varaṃ | gokula-parivāraṃ madanākāraṃ kuñja-vihāraṃ gūḍha-tara vallabha-vraja-candraṃ subhaga-suchandaṃ kṛta-ānandaṃ bhrānti-haraṃ | bhaja nanda-kumāraṃ sarva-sukha-sāraṃ tattva-vicāraṃ brahma-param ||7||
jaladhara-dyuti-angam lalita-tribhangam bahu-krita-rangam rasika-varam | gokula-parivaram madanakaram kunja-viharam gudha-tara vallabha-vraja-chandram subhaga-suchhandam krita-anandam bhranti-haram | bhaja nanda-kumaram sarva-sukha-saram tattva-vicharam brahma-param ||7||
मेघ-सी द्युतिवाले अंग, ललित त्रिभंगी मुद्रा, अनेक रंग-रास रचानेवाले, रसिकों में श्रेष्ठ; सम्पूर्ण गोकुल ही जिनका परिवार है, कामदेव-से रूपवाले, कुंज-विहारी, अति गूढ़; व्रज के चन्द्र प्रिय, सुभग, सुन्दर छन्दवाले, आनन्द रचानेवाले, भ्रान्ति हरनेवाले — उन नन्दकुमार का भजन करो, जो समस्त सुखों के सार, तत्त्व-विचार के परम विषय और परब्रह्म हैं।
His limbs lustrous as the rain-cloud, lovely in the triple-bend pose, maker of many a dance of delight, prince of connoisseurs; all Gokula His household, beautiful as the love-god, sporting in the groves, deeply mysterious; the beloved moon of Vraja, fortunate and graceful, creator of joy, dispeller of delusion — worship Nandakumāra — essence of all happiness, the goal of all inquiry into truth, the supreme Brahman.
वन्दितयुगचरणं पावनकरणं जगदुद्धरणं विमलधरं । कालियशिरगमनं कृतफणिनमनं घातितयमनं मृदुलतर वल्लभदुःखहरणं निर्मलचरणम् अशरणशरणं मुक्तिकरं । भज नन्दकुमारं सर्वसुखसारं तत्त्वविचारं ब्रह्मपरम् ॥ ८॥
vandita-yuga-caraṇaṃ pāvana-karaṇaṃ jagad-uddharaṇaṃ vimala-dharaṃ | kāliya-śira-gamanaṃ kṛta-phaṇi-namanaṃ ghātita-yamanaṃ mṛdula-tara vallabha-duḥkha-haraṇaṃ nirmala-caraṇam aśaraṇa-śaraṇaṃ mukti-karaṃ | bhaja nanda-kumāraṃ sarva-sukha-sāraṃ tattva-vicāraṃ brahma-param ||8||
vandita-yuga-charanam pavana-karanam jagad-uddharanam vimala-dharam | kaliya-shira-gamanam krita-phani-namanam ghatita-yamanam mridula-tara vallabha-duhkha-haranam nirmala-charanam asharana-sharanam mukti-karam | bhaja nanda-kumaram sarva-sukha-saram tattva-vicharam brahma-param ||8||
जिनके युगल चरण सबसे वन्दित हैं, जो पवित्र करनेवाले, जगत का उद्धार करनेवाले, निर्मलता धारण करनेवाले हैं; जो कालिय के फणों पर चढ़े, नाग से प्रणाम कराया, अत्याचारी का घात किया, अति कोमल हैं; दुःख हरनेवाले प्रिय, निर्मल चरणोंवाले, अशरणों की शरण, मुक्ति देनेवाले — उन नन्दकुमार का भजन करो, जो समस्त सुखों के सार, तत्त्व-विचार के परम विषय और परब्रह्म हैं।
His twin feet adored by all, the purifier, uplifter of the world, clothed in stainlessness; who danced upon Kāliya’s hoods and made the serpent bow, striking down the oppressor, most tender; the beloved remover of sorrow, of spotless feet, refuge of the refugeless, giver of liberation — worship Nandakumāra — essence of all happiness, the goal of all inquiry into truth, the supreme Brahman.
Colophon ॥ इति श्रीमहाप्रभुवल्लभाचार्यविरचितं श्रीनन्दकुमाराष्टकं सम्पूर्णम् ॥
iti śrī-mahāprabhu-vallabhācārya-viracitaṃ śrī-nandakumārāṣṭakaṃ sampūrṇam ||
iti shri-mahaprabhu-vallabhacharya-virachitam shri-nandakumarashtakam sampurnam ||
इस प्रकार श्रीमहाप्रभु वल्लभाचार्य द्वारा रचित श्रीनन्दकुमाराष्टकम् सम्पूर्ण हुआ।
Thus the Śrī Nandakumārāṣṭakam composed by Śrī Mahāprabhu Vallabhācārya is complete.