Guru (The Teacher)
गुरु स्तोत्रम्
Guru Stotram
From the Guru Gita (Skanda Purana); traditional Vedantic
Six sacred slokas venerating the Guru as the visible form of the Supreme. Recited at the opening of teachings, ceremonies, and spiritual practice in the Vedantic tradition, these verses establish the Guru as the gateway to Brahman — the eternal, all-pervading consciousness.
॥ ॐ ॥
गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः, गुरुर्देवो महेश्वरः।
गुरुः साक्षात्परब्रह्म, तस्मै श्री गुरवे नमः॥
gurur brahmā gurur viṣṇuḥ, gurur devo maheśvaraḥ | guruḥ sākṣāt param brahma, tasmai śrī gurave namaḥ ||
Gurur Brahma gurur Vishnu, gurur devo Maheshvarah | guruh sakshat param Brahma, tasmai shri gurave namah ||
गुरु ही ब्रह्मा हैं, गुरु ही विष्णु हैं, गुरु ही देव महेश्वर हैं; गुरु ही साक्षात परब्रह्म हैं — उन श्रीगुरु को नमस्कार।
The Guru is Brahma, the Guru is Vishnu, the Guru is the great Lord Shiva. The Guru is the supreme Brahman made visible — to that Guru I offer my salutation.
अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया।
चक्षुरुन्मीलितं येन, तस्मै श्री गुरवे नमः॥
ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā | cakṣurunmīlitaṃ yena, tasmai śrī gurave namaḥ ||
Agyana timira andhasya gyananjana shalakaya | chakshurunmilitam yena, tasmai shri gurave namah ||
जिन्होंने अज्ञान-रूपी अन्धकार से अन्धे हुए नेत्र ज्ञान-रूपी अंजन की शलाका से खोल दिये — उन श्रीगुरु को नमस्कार।
For one blinded by the darkness of ignorance, whose eyes are opened by the collyrium-brush of true knowledge — to that Guru I offer my salutation.
स्थावरं जङ्गमं चैव तथा चैव चराचरम्।
तत्पदं दर्शितं येन, तस्मै श्री गुरवे नमः॥
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva tathā caiva carācaram | tat padaṃ darśitaṃ yena, tasmai śrī gurave namaḥ ||
Sthavaram jangamam chaiva tatha chaiva characharam | tat padam darshitam yena, tasmai shri gurave namah ||
स्थावर-जंगम और सम्पूर्ण चराचर जगत — इन सबमें व्याप्त उस परम पद का जिन्होंने दर्शन कराया, उन श्रीगुरु को नमस्कार।
The unmoving and the moving, the animate and the inanimate — one who reveals the Supreme in all of this — to that Guru I offer my salutation.
चिन्मयं व्यापि यत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्।
तत्पदं दर्शितं येन, तस्मै श्री गुरवे नमः॥
cinmayaṃ vyāpi yat sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram | tat padaṃ darśitaṃ yena, tasmai śrī gurave namaḥ ||
Chinmayam vyapi yat sarvam trailokyam sacharacharam | tat padam darshitam yena, tasmai shri gurave namah ||
जो चिन्मय तत्त्व चराचर सहित तीनों लोकों में सर्वत्र व्याप्त है — उस पद का जिन्होंने दर्शन कराया, उन श्रीगुरु को नमस्कार।
All of the three worlds, with their moving and unmoving, is pervaded by pure consciousness — one who reveals this truth — to that Guru I offer my salutation.
सर्वश्रुतिशिरोरत्नविराजितपदाम्बुजम्।
वेदान्ताम्बुजसूर्याय, तस्मै श्री गुरवे नमः॥
sarvaśrutiśiroratnavirājitapadāmbujam | vedāntāmbujasūryāya, tasmai śrī gurave namaḥ ||
Sarva shruti shiro ratna virajita padambujam | Vedantambuja suryaya, tasmai shri gurave namah ||
जिनके चरणकमल समस्त श्रुतियों के शिरोरत्नों (उपनिषदों) से विभूषित हैं; जो वेदान्त-रूपी कमलों को खिलानेवाले सूर्य हैं — उन श्रीगुरु को नमस्कार।
Whose lotus feet are adorned by the crown-jewels of all the Vedas and scriptures, who is the sun that makes the lotus of Vedanta bloom — to that Guru I offer my salutation.
ध्यानमूलं गुरोर्मूर्तिः, पूजामूलं गुरोः पदम्।
मन्त्रमूलं गुरोर्वाक्यं, मोक्षमूलं गुरोः कृपा॥
dhyānamūlaṃ gurormūrtiḥ, pūjāmūlaṃ guroḥ padam | mantramūlaṃ gurorvākyaṃ, mokṣamūlaṃ guroḥ kṛpā ||
Dhyana mulam gurormurtihi, puja mulam guroh padam | mantra mulam guror vakyam, moksha mulam guroh kripa ||
गुरु की मूर्ति ध्यान का मूल है, गुरु के चरण पूजा का मूल हैं; गुरु का वाक्य मन्त्र का मूल है और गुरु की कृपा मोक्ष का मूल है।
The Guru's form is the very root of meditation; the Guru's feet are the root of worship; the Guru's word is the root of all mantra; the Guru's grace is the root of liberation.