Jagannatha (Vishnu)
श्रीजगन्नाथाष्टकम्
Sri Jagannathashtakam
Composed by Adi Shankaracharya. Source: sanskritdocuments.org/doc_vishhnu/jagannAthAShTaka.html. Colophon: "iti śrīmad śaṅkarācārya-praṇītaṃ jagannāthāṣṭakaṃ sampūrṇam." Reference scan: Stav-Ratna-Nidhi (Archive.org). Primary readings used throughout; noted variants in source: V1 "saṅgīta-karavo / karavo"; V2 "śikhi-piṃchaṃ / picchiṃ"; V4 "ramā-vāṇī-saumas / vāṇī-rāmas."
Eight verses by Adi Shankaracharya in praise of Lord Jagannatha of Puri, each ending with the prayer "jagannāthaḥ svāmī nayana-pathagāmī bhavatu me" — May Jagannatha, my Lord, walk the path of my eyes. The ashtakam spans all aspects of Jagannatha: Krishna the flute-player of Vrindavana, the cosmic deity of the Blue Mountain (Nilachala, Puri) accompanied by Balabhadra and Subhadra, and the ocean of compassion who listens to Brahmin praises during Ratha Yatra. In the final verse, Shankaracharya explicitly rejects all worldly desires and asks only to ever behold the Lord. Deeply revered at the Puri Jagannatha temple and recited by pilgrims and devotees throughout India.
॥ ॐ ॥
Jagannathaashtakam — 8 Verses
कदाचित्कालिन्दीतटविपिनसङ्गीतकरवो
मुदा गोपीनारीवदनकमलास्वादमधुपः ।
रमाशम्भुब्रह्मामरपतिगणेशार्चितपदो
जगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥ १ ॥
kadācit kālindī-taṭa-vipina-saṅgīta-karavo |
mudā gopī-nārī-vadana-kamalāsvāda-madhupaḥ |
ramā-śambhu-brahmāmara-pati-gaṇeśārcita-padaḥ |
jagannāthaḥ svāmī nayana-pathagāmī bhavatu me ||
Kadaachit kaalindi-tata-vipina-sangeeta-karavo, mudaa gopee-naari-vadana-kamalaasvaada-madhupaḥ; Ramaa-shambhu-brahmaamara-pati-ganeshaarcitta-padah, Jagannaaathah svaami nayana-pathagaami bhavatu me
कभी कालिन्दी (यमुना) के तटवर्ती वन में मधुर संगीत-ध्वनि करनेवाले, गोपियों के मुखकमलों के मधु का आनन्दपूर्वक आस्वादन करनेवाले भ्रमर-रूप, तथा लक्ष्मी, शिव, ब्रह्मा, इन्द्र और गणेश से पूजित चरणोंवाले जगन्नाथ स्वामी मेरे नेत्रों के मार्ग में आयें — मुझे उनके दर्शन होते रहें।
May Jagannatha, my Lord, walk the path of my eyes — whose hands sometimes make music in the forest on the banks of the Yamuna; who like a bee joyfully tastes the honey of the lotus faces of the gopī women; whose lotus feet are worshipped by Lakshmi, Shiva, Brahma, Indra the king of gods, and Ganesha.
भुजे सव्ये वेणुं शिरसि शिखिपिंछं कटितटे
दुकूलं नेत्रान्ते सहचरकटाक्षं विदधते ।
सदा श्रीमद्वृन्दावनवसतिलीलापरिचयो
जगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥ २ ॥
bhuje savye veṇuṃ śirasi śikhi-piṃchaṃ kaṭi-taṭe |
dukūlaṃ netrānte sahacara-kaṭākṣaṃ vidadhate |
sadā śrīmad-vṛndāvana-vasati-līlā-paricayaḥ |
jagannāthaḥ svāmī nayana-pathagāmī bhavatu me ||
Bhuje savye venum shirasi shikhi-pincham kati-tate, dukoolam netraante sahachara-kataksham vidadhate; Sadaa shreemad-vrindaavana-vasati-leela-parichayah, Jagannaaathah svaami nayana-pathagaami bhavatu me
जो बायें हाथ में वेणु, सिर पर मोरपंख और कटि पर रेशमी वस्त्र धारण करते हैं, नेत्रों के कोर से सहचरियों पर कटाक्ष करते हैं, और सदा श्रीवृन्दावन की लीलाओं में रमे रहते हैं — वे जगन्नाथ स्वामी मेरे नेत्रों के समक्ष आयें।
May Jagannatha, my Lord, walk the path of my eyes — who holds a flute in his left arm, a peacock feather on his head, silk at the waist, and a companion's sidelong glance at the corner of his eye; whose every grace is intimately known as the divine play of his eternal dwelling in glorious Vrindavana.
महाम्भोधेस्तीरे कनकरुचिरे नीलशिखरे
वसन् प्रासादान्तस्सहजबलभद्रेण बलिना ।
सुभद्रामध्यस्थस्सकलसुरसेवावसरदो
जगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥ ३ ॥
mahāmbhodhe-stīre kanaka-rucire nīla-śikhare |
vasan prāsādāntas-sahaja-balabhadreṇa balinā |
subhadrā-madhyasthas-sakala-sura-sevā-vasaradaḥ |
jagannāthaḥ svāmī nayana-pathagāmī bhavatu me ||
Mahaambhodhes-teere kanaka-rucire neela-shikhare, vasan praasaadaantas-sahaja-balabhadrena balinaa; Subhadra-madhyasthas-sakala-sura-sevaa-vasaradah, Jagannaaathah svaami nayana-pathagaami bhavatu me
जो महासागर के तट पर, स्वर्ण-सी कान्तिवाले नीलाचल शिखर पर, प्रासाद के भीतर बलशाली भाई बलभद्र के साथ, बीच में सुभद्रा सहित विराजते हैं और समस्त देवताओं को सेवा का अवसर देते हैं — वे जगन्नाथ स्वामी मेरे नेत्रों के समक्ष आयें।
May Jagannatha, my Lord, walk the path of my eyes — who dwells in the temple on the beautiful golden shore of the great ocean at the blue summit (Nilachala, Puri), together with his mighty natural brother Balabhadra; who stands with Subhadra between them, granting all the gods occasion to serve him.
कृपापारावारास्सजलजलदश्रेणिरुचिरो
रमावाणीसौमस्सुरदमलपद्मोद्भवमुखैः ।
सुरेन्द्रैराराध्यः श्रुतिगणशिखागीतचरितो
जगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥ ४ ॥
kṛpā-pārāvārāḥ sajala-jalada-śreṇi-ruciraḥ |
ramā-vāṇī-saumas-surada-mala-padmodbhava-mukhai |
surendrair ārādhyaḥ śruti-gaṇa-śikhā-gīta-caritaḥ |
jagannāthaḥ svāmī nayana-pathagāmī bhavatu me ||
Kripa-paaraavaara-ssajala-jalada-shreṇi-ruchirah, Ramaa-vaani-saumas-surada-mala-padmodbhava-mukhai; Surendrair aaradhyah shruti-gana-shikha-geeta-charitah, Jagannaaathah svaami nayana-pathagaami bhavatu me
जो कृपा के अपार सागर हैं, जल-भरे मेघों की पंक्ति-से श्याम-सुन्दर हैं, लक्ष्मी और सरस्वती सहित शोभित हैं, ब्रह्मा आदि देवश्रेष्ठों से आराध्य हैं और जिनका चरित्र श्रुतियों के शिखर (उपनिषदें) गाते हैं — वे जगन्नाथ स्वामी मेरे नेत्रों के समक्ष आयें।
May Jagannatha, my Lord, walk the path of my eyes — who is an ocean of compassion, beautiful as an array of rain-filled clouds; worshipped by Lakshmi, Saraswati, and gentle divine beings, by the pure Brahma and others; worshipped by the lords of gods, whose deeds are sung at the crest of all the Vedas.
रथारूढो गच्छन् पथि मिलितभूदेवपटलैः
स्तुतिप्रादुर्भावं प्रतिपद मुपाकर्ण्य सदयः ।
दयासिन्धुर्बन्धुस्सकलजगता सिन्धुसुतया
जगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥ ५ ॥
rathārūḍho gacchan pathi milita-bhūdeva-paṭalaiḥ |
stuti-prādurbhāvaṃ prati-padam upākarṇya sadayaḥ |
dayā-sindhuḥ bandhuḥ sakala-jagatāṃ sindhu-sutayā |
jagannāthaḥ svāmī nayana-pathagāmī bhavatu me ||
Rathaarodho gacchan pathi milita-bhoodeva-patalaih, stuti-praadurbhavam prati-padam upaakarṇya sadayah; Dayaa-sindhur-bandhus-sakala-jagataam sindhu-sutayaa, Jagannaaathah svaami nayana-pathagaami bhavatu me
जो रथ पर आरूढ़ होकर मार्ग में चलते हुए, एकत्रित ब्राह्मण-समूहों द्वारा पद-पद पर प्रकट होती स्तुतियों को दयापूर्वक सुनते हैं, जो दया के सिन्धु हैं और सिन्धुसुता लक्ष्मी सहित समस्त जगत के बन्धु हैं — वे जगन्नाथ स्वामी मेरे नेत्रों के समक्ष आयें।
May Jagannatha, my Lord, walk the path of my eyes — who mounts his chariot and moves along the path, surrounded by assembled Brahmins, who with compassion listens to the rising of praises at every step; who is an ocean of mercy, friend of all the worlds, accompanied by Lakshmi, daughter of the ocean.
परब्रह्मापीडः कुवलयदलोत्फुल्लनयनो
निवासी नीलाद्रौ निहितचरणोऽनन्तशिरसि ।
रसानन्दो राधासरसवपुरालिङ्गनसखो
जगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥ ६ ॥
para-brahmāpīḍaḥ kuvalaya-dalotphulla-nayanaḥ |
nivāsī nīlādro nihita-caraṇo'nanta-śirasi |
rasānandaḥ rādhā-sarasa-vapur-āliṅgana-sakhaḥ |
jagannāthaḥ svāmī nayana-pathagāmī bhavatu me ||
Para-brahmaapeedah kuvalaya-dalotphulla-nayanah, nivaasi neelaadro nihita-charano'nanta-shirasi; Rasaanandah radhaa-sarasa-vapur-aalingana-sakhah, Jagannaaathah svaami nayana-pathagaami bhavatu me
जो परब्रह्म के मुकुटमणि हैं, खिले कुवलय-दल के समान जिनके नेत्र हैं, जो नीलाचल पर निवास करते हुए अनन्त (शेष) के शीश पर चरण रखते हैं, जो रसानन्दस्वरूप और राधाजी के सरस अंग के आलिंगन-सखा हैं — वे जगन्नाथ स्वामी मेरे नेत्रों के समक्ष आयें।
May Jagannatha, my Lord, walk the path of my eyes — crowned by the Supreme Brahman, with eyes full-open like blue lotus petals; dwelling on the Blue Mountain (Nilachala), with his feet resting on the hoods of Ananta the serpent; whose joy is pure rasa, the beloved companion who embraces the lovely Radha.
न वै प्रार्थ्यं राज्यं न च कनकतां भोगविभवं
न याचेऽहं रम्यां निखिलजनकाम्यां वरवधूम् ।
सदा काले काले प्रमथपतिना गीतचरितो
जगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥ ७ ॥
na vai prārthyaṃ rājyaṃ na ca kanaka-tāṃ bhoga-vibhavaṃ |
na yāce'haṃ ramyāṃ nikhila-jana-kāmyāṃ vara-vadhūm |
sadā kāle kāle pramatha-patinā gīta-caritaḥ |
jagannāthaḥ svāmī nayana-pathagāmī bhavatu me ||
Na vai praarthyam raajyam na cha kanaka-taam bhoga-vibhavam, na yaaache'ham ramyaam nikhila-jana-kaamyaam vara-vadhoom; Sadaa kaale kaale pramatha-patinaa geeta-charitah, Jagannaaathah svaami nayana-pathagaami bhavatu me
मुझे न राज्य की प्रार्थना है, न स्वर्ण की, न भोग-वैभव की; और न मैं समस्त जनों द्वारा वांछित सुन्दर वधू ही माँगता हूँ — समय-समय पर जिनका चरित्र प्रमथपति शिव गाते हैं, वे जगन्नाथ स्वामी बस मेरे नेत्रों के समक्ष आयें।
I do not pray for kingship, nor for golden wealth and pleasures, nor do I beg for a beautiful bride desired by all — may Jagannatha, my Lord, whose deeds are sung at every moment by Shiva the lord of the promathas, walk the path of my eyes.
हर त्वं संसारं द्रुततरमसारं सुरपते
हर त्वं पापानां विततिमपरां यादवपते ।
अहो दीनानाथं निहितमचलं निश्चितपदं
जगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥ ८ ॥
hara tvaṃ saṃsāraṃ druta-taram asāraṃ sura-pate |
hara tvaṃ pāpānāṃ vitatiṃ aparāṃ yādava-pate |
aho dīnānāthaṃ nihitam acalaṃ niścita-padaṃ |
jagannāthaḥ svāmī nayana-pathagāmī bhavatu me ||
Hara tvam samsaaram druta-taram asaaram sura-pate, hara tvam paapaanaam vitatim aparaam yaadava-pate; Aho deenaanaatham nihitam achalam nishchita-padam, Jagannaaathah svaami nayana-pathagaami bhavatu me
हे सुरपते! इस असार संसार को शीघ्र हर लीजिए; हे यादवपते! मेरे अपार पाप-समूह को हर लीजिए। अहो! दीन-अनाथों के लिए आपने अपना अचल, सुनिश्चित पद (आश्रय) रख छोड़ा है — वे जगन्नाथ स्वामी मेरे नेत्रों के समक्ष आयें।
Speedily remove this insubstantial samsara, O Lord of the gods! Remove the vast expanse of sins, O Lord of the Yadavas! O protector of the destitute, immovably established — may Jagannatha, my Lord, walk the path of my eyes.