Backवापस

Maa Ganga Mata

गंगा स्तोत्रम्

Ganga Stotram

Ādi Śaṅkarācārya

Śaṅkarācārya’s fourteen-verse hymn "Devi sureśvari bhagavati gaṅge" in the lilting pajjhaṭikā metre, praying for a mind fixed at Gaṅgā’s lotus feet, release from sin and rebirth, and passage across the ocean of saṃsāra; recited especially on Ganga Dussehra and at the ghats.

देवि सुरेश्वरि भगवति गङ्गे त्रिभुवनतारिणि तरलतरङ्गे । शङ्करमौलिविहारिणि विमले मम मतिरास्तां तव पदकमले ॥ १॥

devi sureśvari bhagavati gaṅge tribhuvana-tāriṇi tarala-taraṅge | śaṅkara-mauli-vihāriṇi vimale mama matir-āstāṃ tava pada-kamale ||1||

Devi sureshvari bhagavati gange tribhuvana-taarini tarala-tarange, shankara-mauli-vihaarini vimale mama matir-aastaam tava pada-kamale.

हे देवी! हे सुरेश्वरी! हे भगवती गंगे! तीनों लोकों को तारनेवाली, चंचल तरंगोंवाली, शंकर के मस्तक पर विहार करनेवाली, हे विमले! मेरी बुद्धि आपके चरणकमलों में लगी रहे।

O goddess, queen of the gods, blessed Gaṅgā — saviour of the three worlds, of restless dancing waves, who plays upon Śaṅkara’s head — O stainless one, may my mind rest at your lotus feet.

भागीरथि सुखदायिनि मातस्तव जलमहिमा निगमे ख्यातः । नाहं जाने तव महिमानं पाहि कृपामयि मामज्ञानम् ॥ २॥

bhāgīrathi sukha-dāyini mātas-tava jala-mahimā nigame khyātaḥ | nāhaṃ jāne tava mahimānaṃ pāhi kṛpāmayi mām-ajñānam ||2||

Bhaageerathi sukha-daayini maatas-tava jala-mahimaa nigame khyaatah, naaham jaane tava mahimaanam paahi kripaamayi maam-ajnaanam.

हे भागीरथी! सुख देनेवाली माता! आपके जल की महिमा वेदों में विख्यात है। मैं आपकी महिमा नहीं जानता; हे कृपामयी! मुझ अज्ञानी की रक्षा कीजिए।

O Bhāgīrathī, mother who gives joy — the glory of your waters is proclaimed in the Vedas. I do not know your greatness; O merciful one, protect me, the ignorant.

हरिपदपाद्यतरङ्गिणि गङ्गे हिमविधुमुक्ताधवलतरङ्गे । दूरीकुरु मम दुष्कृतिभारं कुरु कृपया भवसागरपारम् ॥ ३॥

hari-pada-pādya-taraṅgiṇi gaṅge hima-vidhu-muktā-dhavala-taraṅge | dūrīkuru mama duṣkṛti-bhāraṃ kuru kṛpayā bhava-sāgara-pāram ||3||

Hari-pada-paadya-tarangini gange hima-vidhu-muktaa-dhavala-tarange, dooreekuru mama dushkriti-bhaaram kuru kripayaa bhava-saagara-paaram.

हे हरि के चरणों के पाद्य-जल से प्रवाहित गंगे! हिम, चन्द्रमा और मोती के समान श्वेत तरंगोंवाली! मेरे पापों का भार दूर कीजिए और कृपा करके मुझे भवसागर के पार उतारिए।

O Gaṅgā, stream of the water that bathed Hari’s feet, your waves white as snow, moon and pearl — take away my burden of sins and in your mercy carry me across the ocean of becoming.

तव जलममलं येन निपीतं परमपदं खलु तेन गृहीतम् । मातर्गङ्गे त्वयि यो भक्तः किल तं द्रष्टुं न यमः शक्तः ॥ ४॥

tava jalam-amalaṃ yena nipītaṃ parama-padaṃ khalu tena gṛhītam | mātar-gaṅge tvayi yo bhaktaḥ kila taṃ draṣṭuṃ na yamaḥ śaktaḥ ||4||

Tava jalam-amalam yena nipeetam parama-padam khalu tena griheetam, maatar-gange tvayi yo bhaktah kila tam drashtum na yamah shaktah.

जिसने आपका निर्मल जल पिया है, उसने निश्चय ही परमपद प्राप्त कर लिया। हे माता गंगे! जो आपका भक्त है, उसे यमराज भी देखने में समर्थ नहीं।

He who has drunk your pure water has surely seized the supreme state. Mother Gaṅgā, him who is devoted to you even Yama has no power to face.

पतितोद्धारिणि जाह्नवि गङ्गे खण्डितगिरिवरमण्डितभङ्गे । भीष्मजननि हे मुनिवरकन्ये पतितनिवारिणि त्रिभुवनधन्ये ॥ ५॥

patitoddhāriṇi jāhnavi gaṅge khaṇḍita-girivara-maṇḍita-bhaṅge | bhīṣma-janani he munivara-kanye patita-nivāriṇi tribhuvana-dhanye ||5||

Patitoddhaarini jaahnavi gange khandita-girivara-mandita-bhange, bheeshma-janani he munivara-kanye patita-nivaarini tribhuvana-dhanye.

पतितों का उद्धार करनेवाली, हे जाह्नवी गंगे! गिरिराज को खण्डित कर सुशोभित प्रवाहवाली! भीष्म की जननी, हे मुनिश्रेष्ठ (जह्नु) की कन्या! पतितों का निवारण करनेवाली, तीनों लोकों में धन्ये!

Uplifter of the fallen, O Jāhnavī Gaṅgā, your course adorned where it split the king of mountains — mother of Bhīṣma, daughter of the best of sages, deliverer of the fallen, blessed in the three worlds!

कल्पलतामिव फलदां लोके प्रणमति यस्त्वां न पतति शोके । पारावारविहारिणि गङ्गे विमुखयुवतिकृततरलापाङ्गे ॥ ६॥

kalpalatām-iva phaladāṃ loke praṇamati yas-tvāṃ na patati śoke | pārāvāra-vihāriṇi gaṅge vimukha-yuvati-kṛta-taralāpāṅge ||6||

Kalpalataam-iva phaladaam loke pranamati yas-tvaam na patati shoke, paaraavaara-vihaarini gange vimukha-yuvati-krita-taralaapaange.

संसार में कल्पलता के समान फल देनेवाली! जो आपको प्रणाम करता है, वह शोक में नहीं पड़ता। हे दोनों तटों के बीच विहार करनेवाली गंगे! आपकी तरंगें लजाकर मुख फेरे हुए युवती के चंचल कटाक्षों के समान हैं।

Like the wish-granting creeper you bear fruit in this world; he who bows to you never falls into grief. O Gaṅgā sporting between your two shores, your ripples flash like the darting sidelong glances of a coy maiden.

तव चेन्मातः स्रोतः स्नातः पुनरपि जठरे सोऽपि न जातः । नरकनिवारिणि जाह्नवि गङ्गे कलुषविनाशिनि महिमोत्तुङ्गे ॥ ७॥

tava cen-mātaḥ srotaḥ snātaḥ punar-api jaṭhare so'pi na jātaḥ | naraka-nivāriṇi jāhnavi gaṅge kaluṣa-vināśini mahimottuṅge ||7||

Tava chen-maatah srotah snaatah punar-api jathare so-pi na jaatah, naraka-nivaarini jaahnavi gange kalusha-vinaashini mahimottunge.

हे माता! जिसने आपके स्रोत में स्नान कर लिया, वह फिर किसी गर्भ (जठर) में जन्म नहीं लेता। नरक से बचानेवाली, हे जाह्नवी गंगे! पापों का विनाश करनेवाली, उत्तुंग महिमावाली!

He who has bathed, mother, in your stream is not born again in any womb. O Jāhnavī Gaṅgā, warder-off of hell, destroyer of stain, of towering glory!

पुनरसदङ्गे पुण्यतरङ्गे जय जय जाह्नवि करुणापाङ्गे । इन्द्रमुकुटमणिराजितचरणे सुखदे शुभदे भृत्यशरण्ये ॥ ८॥

punar-asad-aṅge puṇya-taraṅge jaya jaya jāhnavi karuṇāpāṅge | indra-mukuṭa-maṇi-rājita-caraṇe sukhade śubhade bhṛtya-śaraṇye ||8||

Punar-asad-ange punya-tarange jaya jaya jaahnavi karunaapaange, indra-mukuta-mani-raajita-charane sukhade shubhade bhritya-sharanye.

असत् (अपवित्र) अंगों को पुनः पवित्र करनेवाली, पुण्य तरंगोंवाली, हे करुणा-भरे कटाक्षवाली जाह्नवी! आपकी जय हो, जय हो। इन्द्र के मुकुट की मणियों से सुशोभित चरणोंवाली, सुख देनेवाली, शुभ देनेवाली, सेवकों की शरण्ये!

You who make the impure body pure again, of holy waves — victory, victory, O Jāhnavī of compassionate glance! Your feet aglow with the crest-jewels of Indra’s crown — giver of joy, giver of good, refuge of your servants.

रोगं शोकं तापं पापं हर मे भगवति कुमतिकलापम् । त्रिभुवनसारे वसुधाहारे त्वमसि गतिर्मम खलु संसारे ॥ ९॥

rogaṃ śokaṃ tāpaṃ pāpaṃ hara me bhagavati kumati-kalāpam | tribhuvana-sāre vasudhā-hāre tvam-asi gatir-mama khalu saṃsāre ||9||

Rogam shokam taapam paapam hara me bhagavati kumati-kalaapam, tribhuvana-saare vasudhaa-haare tvam-asi gatir-mama khalu samsaare.

हे भगवती! मेरे रोग, शोक, ताप, पाप और कुबुद्धि के समूह को हर लीजिए। हे तीनों लोकों की सारभूता! हे पृथ्वी की हारस्वरूपा! संसार में निश्चय ही आप ही मेरी गति हैं।

Take from me, O Bhagavatī, disease, sorrow, burning pain, sin and all crookedness of mind. Essence of the three worlds, necklace upon the earth — you alone are my refuge in this world.

अलकानन्दे परमानन्दे कुरु करुणामयि कातरवन्द्ये । तव तटनिकटे यस्य निवासः खलु वैकुण्ठे तस्य निवासः ॥ १०॥

alakānande paramānande kuru karuṇāmayi kātara-vandye | tava taṭa-nikaṭe yasya nivāsaḥ khalu vaikuṇṭhe tasya nivāsaḥ ||10||

Alakaanande paramaanande kuru karunaamayi kaatara-vandye, tava tata-nikate yasya nivaasah khalu vaikunthe tasya nivaasah.

हे अलकानन्दे! परम आनन्दस्वरूपे! हे करुणामयी! दुःखियों से वन्दित! कृपा कीजिए। आपके तट के निकट जिसका निवास है, उसका निवास वास्तव में वैकुण्ठ में ही है।

O Alakānandā, supreme bliss, merciful one adored by the distressed, be gracious. He who dwells beside your bank dwells, in truth, in Vaikuṇṭha.

वरमिह नीरे कमठो मीनः किं वा तीरे शरटः क्षीणः । अथवा श्वपचो मलिनो दीनस्तव न हि दूरे नृपतिकुलीनः ॥ ११॥

varam-iha nīre kamaṭho mīnaḥ kiṃ vā tīre śaraṭaḥ kṣīṇaḥ | athavā śvapaco malino dīnas-tava na hi dūre nṛpati-kulīnaḥ ||11||

Varam-iha neere kamatho meenah kim vaa teere sharatah ksheenah, athavaa shvapacho malino deenas-tava na hi doore nripati-kuleenah.

इस जल में कछुआ या मछली होना, तट पर दुर्बल गिरगिट होना, यहाँ तक कि मलिन-दीन चाण्डाल होकर भी आपके समीप रहना श्रेष्ठ है — किन्तु आपसे दूर रहनेवाला कुलीन राजा होना भी श्रेष्ठ नहीं।

Better to be a turtle or a fish in your waters, a wasted lizard on your bank, even a poor and lowly outcaste near you — than a king of noble line who lives far from you.

भो भुवनेश्वरि पुण्ये धन्ये देवि द्रवमयि मुनिवरकन्ये । गङ्गास्तवमिमममलं नित्यं पठति नरो यः स जयति सत्यम् ॥ १२॥

bho bhuvaneśvari puṇye dhanye devi dravamayi munivara-kanye | gaṅgā-stavam-imam-amalaṃ nityaṃ paṭhati naro yaḥ sa jayati satyam ||12||

Bho bhuvaneshvari punye dhanye devi dravamayi munivara-kanye, gangaa-stavam-imam-amalam nityam pathati naro yah sa jayati satyam.

हे भुवनेश्वरी! पुण्यमयी! धन्ये! हे द्रवरूपिणी देवी! मुनिश्रेष्ठ की कन्ये! जो मनुष्य इस निर्मल गंगा-स्तव का नित्य पाठ करता है, वह सत्य ही विजयी होता है।

O queen of the worlds, holy and blessed, goddess in liquid form, daughter of the best of sages — the man who daily recites this pure hymn of Gaṅgā truly triumphs.

येषां हृदये गङ्गाभक्तिस्तेषां भवति सदा सुखमुक्तिः । मधुराकान्तापज्झटिकाभिः परमानन्दकलितललिताभिः ॥ १३॥

yeṣāṃ hṛdaye gaṅgā-bhaktis-teṣāṃ bhavati sadā sukha-muktiḥ | madhurākāntā-pajjhaṭikābhiḥ paramānanda-kalita-lalitābhiḥ ||13||

Yeshaam hridaye gangaa-bhaktis-teshaam bhavati sadaa sukha-muktih, madhuraakaantaa-pajjhatikaabhih paramaananda-kalita-lalitaabhih.

जिनके हृदय में गंगा की भक्ति है, उन्हें सदा सुख और मुक्ति प्राप्त होती है। (यह स्तव) मधुर, मनोहर पज्झटिका छन्दों में, परम आनन्द से युक्त ललित पदों में रचा गया है।

Those in whose heart lives devotion to Gaṅgā find ever happiness and release. (This hymn is wrought) in sweet and winsome pajjhaṭikā cadences, graceful and filled with supreme delight.

गङ्गास्तोत्रमिदं भवसारं वाञ्छितफलदं विमलं सारम् । शङ्करसेवकशङ्कररचितं पठति सुखीस्तव इति च समाप्तः ॥ १४॥

gaṅgā-stotram-idaṃ bhava-sāraṃ vāñchita-phaladaṃ vimalaṃ sāram | śaṅkara-sevaka-śaṅkara-racitaṃ paṭhati sukhī-stava iti ca samāptaḥ ||14||

Gangaa-stotram-idam bhava-saaram vaanchhita-phaladam vimalam saaram, shankara-sevaka-shankara-rachitam pathati sukhee-stava iti cha samaaptah.

भव(सागर) का सार, मनोवांछित फल देनेवाला यह निर्मल गंगा-स्तोत्र शंकर (शिव) के सेवक शंकराचार्य द्वारा रचित है; जो इसे पढ़ता है वह सुखी होता है — इस प्रकार यह स्तव समाप्त होता है।

This pure Gaṅgā-stotra, the essence amid worldly existence, granter of desired fruit, was composed by Śaṅkara, servant of Śaṅkara (Śiva); who recites it is happy — thus the hymn concludes.

Colophon

॥ इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचितं गङ्गास्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīmac-chaṅkarācārya-viracitaṃ gaṅgā-stotraṃ sampūrṇam ||

Iti shreemach-chhankaraachaarya-virachitam gangaa-stotram sampoornam.

इस प्रकार श्रीमत् शंकराचार्य द्वारा रचित गंगा स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ।

Thus ends the Gaṅgā Stotram composed by Śrī Śaṅkarācārya.

Frequently asked questions

What is the Ganga Stotram?

Ganga Stotram (गंगा स्तोत्रम्) is a stotram dedicated to Ganga Mata. A Stotram is a hymn of praise in Sanskrit verse that glorifies a deity and is recited to earn merit and the deity's grace.

Which deity is the Ganga Stotram dedicated to?

The Ganga Stotram is dedicated to Ganga Mata.

Is the Ganga Stotram available in Hindi and English?

Yes. On Adiveda the Ganga Stotram is given verse by verse in Devanagari (the original Hindi/Sanskrit script) with Roman (IAST) transliteration, simple phonetics and a clear English meaning, so you can read, pronounce and understand every line.

What is the source of the Ganga Stotram?

The Ganga Stotram is drawn from Ādi Śaṅkarācārya.

Can I read the Ganga Stotram online for free?

Yes - the Ganga Stotram is free to read online at Adiveda, formatted for mobile, for devotees in India and around the world.