Jagadamba · Durga
अपराध-क्षमापण स्तोत्रम्
Durga Saptashati — Aparadha-Kshamapana Stotram
Companion text of the Durga Saptashati (Sanskrit)
The traditional close of the entire Saptashati-patha: nine verses begging the Mother's pardon for all faults of the recitation — syllables dropped, measures missed, devotion imperfect — so that by her grace alone the path stands complete (sānga).
॥ ॐ ॥
1 ॐ अपराधशतं कृत्वा जगदम्बेति चोच्चरेत् ।
यां गतिं समवाप्नोति न तां ब्रह्मादयः सुराः ॥ १॥
ॐ aparādhaśataṁ kṛtvā jagadambeti coccaret ।
yāṁ gatiṁ samavāpnoti na tāṁ brahmādayaḥ surāḥ ॥ 1॥
ॐ aparādhashatam kritvā jagadambeti chochcharet ।
yām gatim samavāpnoti na tām brahmādayah surāh ॥ 1॥
ॐ जो सौ अपराध करके (भी) 'जगदम्ब' — ऐसा उच्चारण करता है, वह (ऐसी) गति पाता है, जो ब्रह्मा आदि देवताओं को (भी) प्राप्त नहीं होती।
Om. He who, though he have committed a hundred offences, utters 'Jagadamba — Mother of the world' — attains a state that not Brahma nor the gods attain.
2 सापराधोऽस्मि शरणं प्राप्तस्त्वां जगदम्बिके ।
इदानीमनुकम्प्योऽहं यथेच्छसि तथा कुरु ॥ २॥
sāparādho'smi śaraṇaṁ prāptastvāṁ jagadambike ।
idānīmanukampyo'haṁ yathecchasi tathā kuru ॥ 2॥
sāparādho'smi sharanam prāptastvām jagadambike ।
idānīmanukampyo'ham yathechchhasi tathā kuru ॥ 2॥
हे जगदम्बिके! मैं अपराधी (होकर भी) तुम्हारी शरण में आया हूँ; अब मैं (तुम्हारी) अनुकम्पा के योग्य हूँ — जैसा चाहो, वैसा करो।
Guilty as I am, O Mother of the world, I have come to you for refuge; now am I fit for your compassion — do with me as you will.
3 अज्ञानाद्विस्मृतेर्भ्रान्त्या यन्न्यूनमधिकं कृतम् ।
तत्सर्वं क्षम्यतां देवि प्रसीद परमेश्वरि ॥ ३॥
ajñānādvismṛterbhrāntyā yannyūnamadhikaṁ kṛtam ।
tatsarvaṁ kṣamyatāṁ devi prasīda parameśvari ॥ 3॥
agyānādvismriterbhrāntyā yannyūnamadhikam kritam ।
tatsarvam kshamyatām devi prasīda parameshvari ॥ 3॥
अज्ञान से, विस्मृति से या भ्रान्ति से जो (कुछ) न्यून या अधिक किया गया हो — हे देवि! वह सब क्षमा करो; हे परमेश्वरि! प्रसन्न होओ।
Whatever has been done amiss — too little or too much — through ignorance, forgetfulness or error: forgive it all, O Goddess; be gracious, O supreme Empress.
4 कामेश्वरि जगन्मातः सच्चिदानन्दविग्रहे ।
गृहाणार्चामिमां प्रीत्या प्रसीद परमेश्वरि ॥ ४॥
kāmeśvari jaganmātaḥ saccidānandavigrahe ।
gṛhāṇārcāmimāṁ prītyā prasīda parameśvari ॥ 4॥
kāmeshvari jaganmātah sachchidānandavigrahe ।
grihānārchāmimām prītyā prasīda parameshvari ॥ 4॥
हे कामेश्वरि! हे जगन्मातः! हे सच्चिदानन्द-विग्रहे! मेरी इस अर्चा (पूजा) को प्रीतिपूर्वक ग्रहण करो; हे परमेश्वरि! प्रसन्न होओ।
O Kameshvari, Mother of the world, embodiment of being, consciousness and bliss — accept this worship of mine with love; be gracious, O supreme Empress.
5 सर्वरूपमयी देवी सर्वं देवीमयं जगत् ।
अतोऽहं विश्वरूपां त्वां नमामि परमेश्वरीम् ॥ ५॥
sarvarūpamayī devī sarvaṁ devīmayaṁ jagat ।
ato'haṁ viśvarūpāṁ tvāṁ namāmi parameśvarīm ॥ 5॥
sarvarūpamayī devī sarvam devīmayam jagat ।
ato'ham vishvarūpām tvām namāmi parameshvarīm ॥ 5॥
देवी सर्वरूपमयी हैं, और सारा जगत देवीमय है; इसलिए मैं विश्वरूपा तुम परमेश्वरी को नमस्कार करता हूँ।
The Goddess is formed of all forms, and all the world is formed of the Goddess; therefore I bow to you, the supreme Empress, whose form is the universe.
6 यदक्षरं परिभ्रष्टं मात्राहीनञ्च यद्भवेत् ।
पूर्णं भवतु तत् सर्वं त्वत्प्रसादान्महेश्वरि ॥ ६॥
yadakṣaraṁ paribhraṣṭaṁ mātrāhīnañca yadbhavet ।
pūrṇaṁ bhavatu tat sarvaṁ tvatprasādānmaheśvari ॥ 6॥
yadaksharam paribhrashtam mātrāhīnancha yadbhavet ।
pūrnam bhavatu tat sarvam tvatprasādānmaheshvari ॥ 6॥
जो अक्षर (पाठ से) छूट गया हो, और जो मात्रा से हीन (रह गया) हो — हे महेश्वरि! तुम्हारे प्रसाद से वह सब पूर्ण हो जाये।
Whatever syllable has slipped away, and whatever has been left short of its measure — by your grace, O great Empress, may all of it be made whole.
7 यदत्र पाठे जगदम्बिके मया
विसर्गबिन्द्वक्षरहीनमीरितम् ।
तदस्तु सम्पूर्णतमं प्रसादतः
सङ्कल्पसिद्धिश्च सदैव जायताम् ॥ ७॥
yadatra pāṭhe jagadambike mayā
visargabindvakṣarahīnamīritam ।
tadastu sampūrṇatamaṁ prasādataḥ
saṅkalpasiddhiśca sadaiva jāyatām ॥ 7॥
yadatra pāthe jagadambike mayā
visargabindvaksharahīnamīritam ।
tadastu sampūrnatamam prasādatah
sankalpasiddhishcha sadaiva jāyatām ॥ 7॥
हे जगदम्बिके! इस पाठ में मैंने जो (कुछ) विसर्ग, बिन्दु या अक्षर से हीन उच्चारित किया हो — (तुम्हारे) प्रसाद से वह परिपूर्णतम हो जाये, और संकल्प की सिद्धि सदा होती रहे।
Whatever in this recitation, O Mother of the world, I have uttered wanting in visarga, in bindu or in syllable — by your grace may it become most complete, and may the fulfilment of my resolve ever come to be.
8 यन्मात्राबिन्दुबिन्दुद्वितयपदपदद्वन्द्ववर्णादिहीनं
भक्त्याभक्त्यानुपूर्वं प्रसभकृतिवशात् व्यक्तमव्यक्तमम्ब ।
मोहादज्ञानतो वा पठितमपठितं साम्प्रतं ते स्तवेऽस्मिन्
तत् सर्वं साङ्गमास्तां भगवति वरदे त्वत्प्रसादात् प्रसीद ॥ ८॥
yanmātrābindubindudvitayapadapadadvandvavarṇādihīnaṁ
bhaktyābhaktyānupūrvaṁ prasabhakṛtivaśāt vyaktamavyaktamamba ।
mohādajñānato vā paṭhitamapaṭhitaṁ sāmprataṁ te stave'smin
tat sarvaṁ sāṅgamāstāṁ bhagavati varade tvatprasādāt prasīda ॥ 8॥
yanmātrābindubindudvitayapadapadadvandvavarnādihīnam
bhaktyābhaktyānupūrvam prasabhakritivashāt vyaktamavyaktamamba ।
mohādagyānato vā pathitamapathitam sāmpratam te stave'smin
tat sarvam sāngamāstām bhagavati varade tvatprasādāt prasīda ॥ 8॥
हे अम्ब! जो (पाठ) मात्रा से, बिन्दु से, बिन्दु-द्वय (विसर्ग) से, पद से, पद-युग्म से या वर्ण आदि से हीन (रह गया) हो; भक्ति से या बिना भक्ति के, उतावली (प्रसभ कृति) के वश, व्यक्त या अव्यक्त (रूप से); मोह से या अज्ञान से जो पढ़ा या बिना पढ़ा (छूट गया) हो — हे वरदायिनी भगवति! तुम्हारे इस स्तव में वह सब अभी तुम्हारे प्रसाद से सांग (सम्पूर्ण) हो जाये; प्रसन्न होओ।
Whatever, O Mother, has been left wanting — in measure, in bindu, in the twofold bindu, in word, in paired words, in letter or in aught else; whether with devotion or without, by force of rash haste, plainly or obscurely; whatever, through delusion or ignorance, was read or left unread — in this hymn of yours, O blessed giver of boons, may all of it now stand complete in every limb, by your grace: be gracious.
9 प्रसीद भगवत्यम्ब प्रसीद भक्तवत्सले ।
प्रसादं कुरु मे देवि दुर्गे देवि नमोऽस्तु ते ॥ ९॥
prasīda bhagavatyamba prasīda bhaktavatsale ।
prasādaṁ kuru me devi durge devi namo'stu te ॥ 9॥
prasīda bhagavatyamba prasīda bhaktavatsale ।
prasādam kuru me devi durge devi namo'stu te ॥ 9॥
हे भगवति! हे अम्ब! प्रसन्न होओ; हे भक्तवत्सले! प्रसन्न होओ; हे देवि! मुझ पर प्रसाद (कृपा) करो; हे दुर्गा देवि! तुम्हें नमस्कार।
Be gracious, O blessed Mother; be gracious, O lover of your devotees; bestow your grace upon me, O Goddess: O Goddess Durga, salutation to you!
Samāpti
॥ इति अपराधक्षमापणस्तोत्रं समाप्तम् ॥
॥ iti aparādhakṣamāpaṇastotraṁ samāptam ॥
॥ iti aparādhakshamāpanastotram samāptam ॥
इस प्रकार अपराध-क्षमापण-स्तोत्र समाप्त हुआ।
Thus the Aparadha-Kshamapana Stotram is complete.